บวบขม สมุนไพร พืชสมุนไพร กลุ่มยารักษา เหา หิด จี๊ด

บวบขม สมุนไพร พืชสมุนไพร กลุ่มยารักษา เหา หิด จี๊ด
บวบขม มะบวบอ้ม, มะนอยอ้ม, มะนอยขม, มะบวบ(ภาคเหนือ), บวบขม, บวบหอม, บวบกลม(ไทยภาคกลาง), กะตอร่อ(มลายู-ปัตตานี-ตานี), เทียงล้อ, ซีก้วย (จีน)

บวบขม : สมุนไพร กลุ่มยารักษา เหา หิด จี๊ด

บวบขม : สมุนไพร กลุ่มยารักษา เหา หิด จี๊ด

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Luffa cylindrica (L.) Roem.

ชื่อสมุนไพรอื่น ๆ : มะบวบอ้ม, มะนอยอ้ม, มะนอยขม, มะบวบ(ภาคเหนือ), บวบขม, บวบหอม, บวบกลม(ไทยภาคกลาง), กะตอร่อ(มลายู-ปัตตานี-ตานี), เทียงล้อ, ซีก้วย (จีน)

ชื่อสามัญ : Smooth Loofah, Vegetable Sponge, Sponge Gourd, Wash-rag Sponge, Gourd Towel.

วงศ์ : CUCURBITACEAE

ลักษณะทั่วไปของสมุนไพรบวบขม สมุนไพร กลุ่มยารักษา เหา หิด จี๊ด

ต้นบวบขม : เป็นพรรณไม้เถาล้มลุก ชอบเลื้อยพาดพันไปตามต้นไม้อื่น ๆ และตามร้านที่ปลูกทำไว้ ลำต้นอ่อนและยอดจะมีขนที่อ่อนนุ่ม เมื่อลำต้นนั้นแก่ขนก็จะหลุดร่วงไป ทุก ๆ ส่วนของลำต้นนั้น เมื่อเรานำมาขยี้ดมจะมีกลิ่นเหม็นเขียว ลักษณะลำต้นนั้นจะเป็นเถาเหลี่ยมมีความยาวประมาณ 7-10 เมตร และจะมีมือยึดเกาะเป็นเส้นยาวประมาณ 3 เส้น

ใบบวบขม  : จะออกตรงข้ามกัน ตัวใบโตค่อนข้างกลม ลักษณะใบจะมีรอยเว้าเข้าประมาณ 3-7 รอย ตรงปลายใบของมันแหลมสั้น และริมขอบใบจะมีรอยหยัก หลังใบจะเป็นสีเขียวแก่ ส่วนท้องใบนั้นจะเป็นสีเขียวอ่อน ใบอ่อนนั้นจะมีขนมากและใบแก่ขนก็จะหลุดร่วงไป ใบจะมีความกว้างประมาณ 15-25 ซม. และยาวประมาณ 8-25 ซม. จะเห็นรอยเส้นใบนูนชัดเจนประมาณ 3-7 เส้น ส่วนก้านใบนั้นก็จะมีขนอ่อนนุ่มและเป็นเหลี่ยมมีความยาวประมาณ 4-9 ซม.

ดอกบวบขม : ดอกนั้น จะมีทั้งดอกตัวผู้ และดอกตัวเมียอยู่ในดอกเดียวกัน ดอกตัวเมียนั้นมักจะออกเป็นดอกเดี่ยว แต่บางครั้งอาจออกติดกับดอกตัวผู้ในช่อดอกเดียวกัน ส่วนกลีบเลี้ยงนั้นจะติดกัน และตรงปลายจะแยกเป็น 5 กลีบ ผิวนอกจะปกคลุมไปด้วยขนอ่อนนุ่มสั้น ๆ กลีบดอกจะเป็นสีเหลือง หรือเป็นสีเหลืองอ่อน แต่ละกลีบจะมีลักษณะกลมรี ตรงขอบจะเป็นรอยย่นเป็นคลื่น กลีบดอกจะมีเส้นผ่าศูนย์กลางยาวประมาณ 3-5 ซม.

เกสร : เกสรตัวผู้จะมีอยู่ประมาณ 3-5 อัน ส่วนอับเรณูจะมีอยู่ประมาณ 2 ห้อง และจะงอเป็นลักษณะรูป (S) ตามบริเวณโคนของก้านเกสรตัวผู้นั้น จะพองออกและจะมีขนอ่อนนุ่ม ส่วนเกสรตัวเมียนั้น จะฝ่อหายไป ส่วนก้านดอกนั้นจะมีความยาวประมาณ 1-5 ซม. และหลังจากที่ผสมเกสรแล้วก็จะยาวขึ้นอีก รังไข่ก็จะมีลักษณะกลมและยาวอยู่ต่ำกว่าส่วนอื่น ๆ ทั้งหมด ภายในนั้นจะมีอยู่ประมาณ 3 ห้อง และจะมีแนวขั้วติดไข่อ่อนประมาณ 3 แนว และมีไข่อ่อนเป็นจำนวนมาก ก้านเกสรตัวเมียนั้นจะมีลักษณะเป็นเส้นกลมสั้น ตรงปลายก้านเกสรตัวเมียก็จะแยกออกเป็น 3 ส่วน

เมล็ด (ผล) บวบขม : ผลนั้นจะมีลักษณะเป็นรูปทรงกระบอก ส่วนตรงปลายนั้นจะมีรอยของกลีบเลี้ยงเหลือ อยู่ ผลจะมีความยาวประมาณ 16-60 ซม. และมีความกว้างประมาณ 5-10 ซม. ผลอ่อน จะเป็นสีเขียวและมีลายเป็นสีเขียวแก่ ผิวข้างนอกนั้นจะเป็นนวลสีขาว ส่วนผลแก่จะเป็นสีเขียวออกเหลืองหรือเขียวเข้มออกเทา เนื้อข้างในจะมีเส้นในที่เหนียวมากมีลักษณะเป็นร่างแห และมีเมล็ดแบนรี ผลที่แก่นั้นเมล็ดข้างในจะเป็นสีดำ หรืออาจจะมีปีกออกสองข้างเมล็ด ผลบวบกลมบางชนิดจะมีรสขม ผลกลมสั้นมีความยาวประมาณ 10 ซม. เรียกกันว่า ?บวบขม?

การขยายพันธุ์ : โดยการเพาะเมล็ด

ส่วนที่ใช้ : ใบ ดอก ขั้วผล ใยผล เปลือกผล เมล็ด เถา และรากใช้เป็นยา

สรรพคุณบวบขม สมุนไพร กลุ่มยารักษา เหา หิด จี๊ด

ใบบวบขม
ใช้แห้งประมาณ 3-10 กรัม นำไปต้มน้ำกิน ส่วนใบสดให้คั้นเอาแต่น้ำกิน หรือใช้สำหรับภายนอก โดยการนำไปต้มเอาน้ำชะล้าง หรือจะตำพอก หรือจะบดให้เป็นผงละเอียด ใช้ผสมทา ใบนั้นใช้เป็นยารักษาสตรีที่ตกเลือด โดยใช้ใบคั่วให้เป็นถ่าน แล้วบดให้เป็นผงผสมกับเหล้ากินครั้งละประมาณ 6-15 กรัม เหงื่อออกมากเป็นผดผื่นคัน ให้ใช้ใบสดผสมเมนทอล แล้วตำทาหรือใช้พอก รักษาโรคบิด ให้ใช้ใบในขนาดประมาณ 300-600 มก ใช้ขับเสมหะหรือใช้สำหรับภายนอกใช้รักษากลาก บาดแผลเรื้อรัง ริดสีดวงทวาร แผลแมลงสัตว์กัดต่อย และยังใช้น้ำที่คั้นได้จากใบสด ใช้เป็นยาหยอดตาเด็ก เพื่อรักษาเยื่อตาอักเสบ นอกจากนี้ในใบยังมีสาร saponins ด้วย

ดอก บวบขม
ใช้แห้งประมาณ 6-10 กรัม นำไปต้มน้ำกิน ใช้สำหรับรักษาภายนอก โดยการตำแล้วพอก ดอกนั้นจะมีรสชุ่ม และขมเล็กน้อย เย็นจัด ใช้รักษาอาการไอ เจ็บคอ หอบ ใช้ดอกผสมน้ำผึ้ง แล้วต้มจิบกิน เป็นฝีบวมแดงและมีหนอง ริดสีดวงทวาร ให้ใช้ดอกสด ร่วมกับฮั่วเถ่าเช่าสดนำไปตำพอก หรือใช้รักษาโพรงจมูกอักเสบ ฝีไม่มีหัว ขับปัสสาวะ และดับร้อน นอกจากนี้ ดอกเกสรตัวเมียยังมีสาร
glutamine, aspartic acid, arginine และ asparagines มากกว่าเกสรตัวผู้ ในเกสรตัวผู้จะมีสาร alanine และ lysineมาก ขั้วผล นำไปเผาไฟให้เป็นเถ้า แล้วบดให้เป็นผงเป่าคอเป็นยารักษาอาการเจ็บคอ และรักษาเด็กที่ออกหัด
ช่วยให้หัดออกเร็วขึ้น ใยผล หรือรังบวบ ใช้แห้งประมาณ 5-15 กรัม นำไปต้มกิน หรือนำไปเผาให้เป็นถ่านบดให้เป็นผงกิน หรือใช้สำหรับภายนอก โดยการเผาให้เป็นถ่าน แล้วบดให้เป็นผงละเอียดนำไปผสมทา ใยผลนั้นใช้เป็นยารักษาโรคริดสีดวงทวาร โดยใช้ใยผลนำไปเผาให้เป็นเถ้า แล้วนำไปผสมกับปูนขาวที่เก็บไว้นาน ๆ และหย่งอึ้ง บดเป็นผง แล้วนำไปต้มกับดีหมูใส่ไข่ขาวผสมน้ำมันหอมทาตามบริเวณที่เป็น ส่วนโรคริดสีดวงทวารที่เกิดจากการดื่มเหล้ามาก ๆ ให้ใช้ใยผลที่เผาเป็นถ่าน นำไปบดให้เป็นผงแล้วผสมเหล้ากินครั้งละ 6 กรัม เป็นคางทูม ใช้ใยผลที่เผาเป็นถ่าน ผสมกับน้ำทาตามบริเวณที่ปวด ช่วยขับน้ำนมในสตรีที่มีน้ำนมน้อยหลังคลอดโดยใช้ใยผลที่เผาเป็นถ่าน บดให้เป็นผงกินกับเหล้า แล้วห่มผ้าห่มให้เหงื่อออก นอกจากจะใช้ใยผลทำเป็นยาแล้ว ยังใช้ใยผลหรือรังบวบนั้น ใช้ทำความสะอาดรถยนต์ เครื่องแก้วและเครื่องครัวได้ และยังใช้ใส่ในหีบห่อ เพื่อป้องกันการกระทบกระแทกกัน ใช้ผสมทำแผ่นเก็บเสียง ทำเบาะรองไหล่ ใยผลจะทนต่อความร้อนได้ดี ใช้ทำหน้าที่สำหรับจับหม้อที่ร้อน ๆ ใช้กรองน้ำมันในเรือเดินทะเล และเครื่องยนต์ที่มีระบบการเผาไหม้ภายในต่าง ๆ ได้ ใช้สานเป็นเสื่อหมวก และผ้าปูโต๊ะผสมปูนปลาสเตอร์ และสารเคลือบทำเป็นแผ่นเก็บความร้อนรังบวบยังเป็นแหล่งให้ cellulose ใช้ทำเป็นเยื่อกระดาษได้ นอกจากนี้ใยผลยังมีสาร xylan, cellulose และยังมีสารจำพวก mannan, galactan และ lignin

เปลือกผล บวบขม
ใช้รักษาอาการภายนอก โดยการนำไปผิงไฟให้แห้ง และบดให้เป็นผลผสมทา รักษาอาการเป็นแผลมีหนอง รักษาฝี ฝีไม่มีหัวและแผลจากการกดทับนาน ๆ

ผล บวบขม
ใช้แห้งประมาณ 10-15 กรัม หรือใช้สดประมาณ 60-120 กรัม แล้วนำไปต้มกิน หรือนำไปเผาให้เป็นเถ้าแล้วบดให้เป็นผงผสมกิน ใช้สำหรับภายนอก โดยการตำคั้นเอาแต่น้ำถูทา หรือบดเป็นผงผสมทา ผลนั้นจะมีรสชุ่ม และเย็น
ใช้รักษาโรคบิดถ่ายเป็นเลือด ปวดท้องเนื่องขากกินเหล้ามาก ให้ใช้ผลแห้งประมาณ 1 ผล นำไปเผาให้เป็นถ่าน แล้วนำไปบดเป็นผงผสมเหล้ากินครั้งละประมาณ 6 กรัม เป็นคางทูม ให้ใช้ผลนำไปเผาให้เป็นถ่าน บดให้เป็นผงผสมน้ำ ใช้ทาบริเวณที่ปวด เลือดน้อย สตรีประจำเดือนมาผิดปรกติ ให้ใช้ผลนำไปเผาให้เป็นถ่าน แล้วผสมเหล้ากินหลังอาหารตอนที่สบายใจ เป็นแผลมีหนองและมีเนื้อนูนให้ใช้ผลสด คั้นเอาแต่น้ำผสมผงเบญกานี Gall จากต้น Rhus chinensis Mill. ใช้ทา นอกจากนี้ผลอ่อนยังใช้เป็นอาหาร
ช่วยขับปัสสาวะและขับน้ำนม และในผลนั้นยังมีสารsaponins, luffein และ mucilage เป็นจำนวนมาก
และยังมีสารจำพวก citrulline ด้วย

เมล็ด บวบขม
ใช้แห้งประมาณ 3-6 กรัม นำไปต้มน้ำกิน หรือคั่วให้เหลือง แล้วบดให้เป็นผงกิน ใช้สำหรับภายนอก โดยการบดให้เป็นผงผสมทา เมล็ดนั้นจะมีรสหวานมัน ใช้รักษาอาการปวดเสียวฟัน ให้ใช้ผลที่แก่ นำไปเผาให้เป็นเถ้าแล้วบดให้เป็นผงทาบริเวณที่เป็น หรือใช้เถาผึ่งให้แห้งในที่ร่ม
ก่อนที่จะนำไปใช้ จะต้องเผาให้เป็นเถ้าแล้วบดให้เป็นผงทาบริเวณที่ปวด ปวดเอวเรื้อรัง ให้ใช้เมล็ดนำไปคั่วให้จนเหลืองบดผสมเหล้ากิน และนำกากมาพอกตามบริเวณที่ปวดหรือใช้เป็นยาขับพยาธิตัวกลม ให้เคี้ยวเมล็ดแก่ จะมีรสหวานมัน ให้กินตอนท้องกำลังว่าง หรือใช้บดให้ละเอียดใสแคปซูลกินวันละครั้ง หลังจากกินยานี้แล้วพยาธิตัวกลมก็จะถูกขับออกมา นอกจากนี้ในเมล็ดยังมีสารที่เป็นไขมันประมาณ 23.5-38.9% ประกอบด้วยกรดไขมันที่สำคัญได้แก่ palmitic acid, linoleic acid, oleic acid, stearic acid, glycerol เป็นต้น และจะมี phospholipid, phosphatide และ phospholipin รวมกันประมาณ 0.47%

เถา
ใช้แห้งประมาณ 30-60 กรัม นำไปต้มกิน หรือเผาให้เป็นถ่าน นำไปบดให้เป็นผงกิน ใช้รักษาอาการภายนอก โดยการนำไปเผาให้เป็นถ่านแล้วบดให้เป็นผงผสมทา เถาจะมีรสขม และเย็นจัด และมีพิษเล็กน้อย ใช้รักษาจมูกมีหนอง และมีกลิ่นเหม็น อาจมีอาการปวดหัวร่วมด้วย ให้ใช้เถาบริเวณใกล้ราก นำไปเผาให้เป็นถ่าน แล้วบดให้เป็นผงผสมกับเหล้ากิน เป็นยารักษาหลอดลมอักเสบเรื้อรัง
ยาต้มให้ใช้เถาแห้งประมาณ 100-250 กรัม หั่นเป็นฝอยแล้วแช่น้ำจนพองตัว แล้วนำไปต้ม เอากากออก แล้วใส่น้ำตาลพอประมาณ แล้วกินวันละ 2-3 ครั้งติดต่อกันประมาณ 10 วันจะได้ผล ส่วนน้ำที่สกัดได้จากเถาและใบนั้น จะมีฤทธิ์ในการกระตุ้นลำไส้เล็กของหนูตะเภาและกระต่ายเล็กน้อย แต่จะกระตุ้นมดลูกของกระต่ายที่แยกออกจากตัวได้อย่างเห็นได้ขัด และกระตุ้นกล้ามเนื้อหน้าท้องคางคกได้อย่างชัดเช่นกัน รักษาอาการไอ ขับเสมหะ โดยการนำเอาเถาไปต้มน้ำหรือใช้น้ำคั้นจากเถาสด หรือสารสกัดด้วยเมทิลแอลกอฮอล์จากใบและเถา ให้หนูเล็กกิน จะมีผลช่วยระงับอาการไอได้ใช้รักษาอาการปวดเสียวฟัน รักษาโพรงจมูกอักเสบ ทำให้เลือดไหลเวียนดี ขับพยาธิ ประจำเดือนผิดปกติ บำรุงม้ามและรักษาแขนขาเป็นเหน็บชา เถานั้นยังมีสาร saponins น้ำจากเถา ใช้ผสมกับน้ำตาลทรายกินพอประมาณ เป็นยาบรรเทาอาการร้อนใน บวมน้ำ หวัด ปวดท้อง ปวดหัว และอาการเจ็บคอ อาการไอ

ราก บวบขม
ใช้แห้งประมาณ 3-10 กรัม หรือสดประมาณ 30-60กรัม นำไปต้มน้ำกิน หรือจะใช้เผาเป็นถ่าน แล้วบดเป็นผงผสมกิน ใช้สำหรับภายนอกโดยการนำไปต้มเอาน้ำชะล้างหรือตำคั้นเอาแต่น้ำถูทา รากใช้รักษาอาการปวดศีรษะข้างเดียว ใช้รากต้มใส่ไข่เป็ด 2 ฟอง แล้วใช้กิน เป็นฝี แผลมีหนองเรื้อรัง ใช้รากเคี่ยวเอาแต่น้ำชะล้างแผลที่เป็น ส่วนอาการเจ็บคอนั้น ให้ใช้รากแช่น้ำในภาชนะกระเบื้อง แล้วเทเอาแต่น้ำกิน รักษาเยื่อจมูกอักเสบและเสื่อสมรรถภาพ จมูกอักเสบจนกลายเป็นโพรงจมูกอักเสบเรื้อรัง ใช้รากต้มน้ำกิน และราก ใช้ขนาดน้อย ๆ เป็นยาถ่ายอย่างแรง นอกจากนี้ในรากยังมีสารขมพวก cucurbitacin B และ cucurbitacin D เล็กน้อย

credit : www.ladythai.co.cc

บวบขม สมุนไพร พืชสมุนไพร กลุ่มยารักษา เหา หิด จี๊ด

บวบขม สมุนไพร พืชสมุนไพร กลุ่มยารักษา เหา หิด จี๊ด

Share This Post

Related Articles

Leave a Reply

Powered by WordPress · Designed by Theme Junkie